استعلاء و الاولى اعتبار العلو مع ذلك كما اختاره جماعة » و از متأخرين حضرت امام ره نيز همين نظر را دارند كه هم علو و هم استعلاء معتبر است و صريحا فرموده : « 1 » « الا قوى هو اعتبار العلوّ فى معناه للتبادر و . . . و الظاهر انّ الاستعلاء ايضا ماخوذ فيه . . . » . 3 - اكثر اصوليين برآنند كه مجرّد استعلاء كافى است و اگر شخصى مستعلى بود و گفت : امرتك بكذا برآن امر صدق مىكند هرچند در واقع عالى و بلندمرتبه نباشد و به عقيدهء اين دسته لازم نيست آمر در واقع عالى باشد آرى اگر عالى هم بود آن هم كسى بود كه واجب الاتباع بود مخالفت او موجب مذمت در دنيا و عقوبت در عقبى است ولى اگر مستعلى بود امر او واجب الاتباع نيست و مخالفت او حرام نيست ( عقيده مصنف همين است ) . 4 - اشاعره معتقد هستند به اينكه در صدق امر نه علو واقعى معتبر است و نه استعلاء و اين اقوال اربعه را جناب سيد صاحب حاشيه بر قوانين همراه با قائلين به آن از متقدمين نقل فرموده است « 2 » كه طالبين مراجعه كنند و البته هيچكدام از اين اقوال مستند عقلى يعنى برهان يا نقلى يعنى ظواهر قرآن و سنت ندارد تا عقل قانع شود يا شرعا متعبد باشيم بلكه به امور وجدانيه‌اى از قبيل تبادر - صحت حمل و سلب و . . . تمسك كرده‌اند چنان كه مرحوم مظفر تصريح كرده‌اند به اينكه : « كل هذا به حكم التبادر و صحة سلب الامر عن طلب غير العالى . . . « 3 » » .

--> ( 1 ) - تهذيب الاصول ، ج 1 ، صفحهء 100 . ( 2 ) - حاشيه بر قوانين ، صفحهء 80 . ( 3 ) - اصول فقه ، ج 1 ، صفحهء 61 .